<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0893"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 893 八识规矩通说</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 893 八识规矩通说</title> <author>明 德淸述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">893</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">八识规矩通说</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00746"> <charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName> <mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:39"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0420b" n="0420b"/> <lb ed="X" n="0420b01"/> <lb ed="X" n="0420b02"/> <lb ed="X" n="0420b03"/> <lb ed="X" n="0420b04"/> <lb ed="X" n="0420b05"/><cb:docNumber>No. 893</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0420b06"/><lb ed="R098" n="0583a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八识规矩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0420002" n="0420002"/>通说</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0420b07"/> <lb ed="X" n="0420b08"/><lb ed="R098" n="0583a02"/><byline cb:type="other">唐三藏法师 <name role="" type="person">玄奘</name> 集</byline> <lb ed="X" n="0420b09"/><lb ed="R098" n="0583a03"/><byline cb:type="author">明憨山沙门 德淸 述</byline> <lb ed="X" n="0420b10"/><lb ed="R098" n="0583a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0420b1001">八识规矩者。初<name role="" type="person">玄奘</name>法师。糅成唯识论就。窥基法 <lb ed="X" n="0420b11"/><lb ed="R098" n="0583a05"/>师。因见本论十卷。文廣義幽。乃请法师集此要義。 <lb ed="X" n="0420b12"/><lb ed="R098" n="0583a06"/>将八识分为四章。每章作颂一十二句。将五十一 <lb ed="X" n="0420b13"/><lb ed="R098" n="0583a07"/>心所。各派本识位下。有多寡之不同。条然不紊。故 <lb ed="X" n="0420b14"/><lb ed="R098" n="0583a08"/>称规矩。然论虽十卷。其義尽此四十八句。包括无 <lb ed="X" n="0420b15"/><lb ed="R098" n="0583a09"/>遗。可谓最简最要。为一大藏教之关钥。不唯讲者 <lb ed="X" n="0420b16"/><lb ed="R098" n="0583a10"/>不明难通教纲。即参禅之士。若不明此。亦不知自 <lb ed="X" n="0420b17"/><lb ed="R098" n="0583a11"/>心起灭头数。所谓<persName>佛</persName>法之精髓也。但窥基旧解。以 <lb ed="X" n="0420b18"/><lb ed="R098" n="0583a12"/>论释之。学者难明。故但执相。不能会归唯心之旨。 <lb ed="X" n="0420b19"/><lb ed="R098" n="0583a13"/>予因居双径寂照。适澹居铠公。请益性相二宗之 <lb ed="X" n="0420b20"/><lb ed="R098" n="0583a14"/>旨。予不揣固陋。先依起信会通百法。复據论義以 <lb ed="X" n="0420b21"/><lb ed="R098" n="0583a15"/>此方文势消归于颂。使学者一览了然易见。而参 <lb ed="X" n="0420b22"/><lb ed="R098" n="0583a16"/>禅之士不假廣涉教義。即此可以印心。以证悟入 <lb ed="X" n="0420b23"/><lb ed="R098" n="0583a17"/>之浅深。至于日用见闻觉知。亦能洞察生灭心数。 <lb ed="X" n="0420b24"/><lb ed="R098" n="0583a18"/>但此颂近解<anchor xml:id="nkr_note_add_0420b2401" n="0420b2401"/><anchor xml:id="beg0420b2401" n="0420b2401"/>已<anchor xml:id="end0420b2401"/>多。皆得其宗。<anchor xml:id="nkr_note_add_0420b2402" n="0420b2402"/><anchor xml:id="beg0420b2402" n="0420b2402"/>但<anchor xml:id="end0420b2402"/>就機宜。或以此为 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0420c" n="0420c"/> <lb ed="X" n="0420c01"/><lb ed="R098" n="0583b01"/>一助。以随文难明。故先提大纲于前。使知纲要。则 <lb ed="X" n="0420c02"/><lb ed="R098" n="0583b02"/>于颂文不劳细解。亦易会矣。</p> <lb ed="X" n="0420c03"/><lb ed="R098" n="0583b03"/><p xml:id="pX55p0420c0301">大纲者。谓一真法界圆明妙心。本无一物了无身。 <lb ed="X" n="0420c04"/><lb ed="R098" n="0583b04"/>心世界之相。又何有根境对待。妄想分别之缘影 <lb ed="X" n="0420c05"/><lb ed="R098" n="0583b05"/>乎。原此心境。皆因无明不觉。迷一心而为识。唯识 <lb ed="X" n="0420c06"/><lb ed="R098" n="0583b06"/>变起见相二分。故见为心。相为境。故缘尘分别好 <lb ed="X" n="0420c07"/><lb ed="R098" n="0583b07"/>醜取捨者。皆妄识耳。若了心境唯识。则分别不生。 <lb ed="X" n="0420c08"/><lb ed="R098" n="0583b08"/>分别不生。则一心圆明。永離诸相矣。今以未悟一 <lb ed="X" n="0420c09"/><lb ed="R098" n="0583b09"/>心。故须先了唯识心境。生灭心行则当下消亡。一 <lb ed="X" n="0420c10"/><lb ed="R098" n="0583b10"/>心可入。故唯识必须先知大纲。方可安心入观耳。 <lb ed="X" n="0420c11"/><lb ed="R098" n="0583b11"/>此颂大纲单擧八识心王。缘境之时。境有好醜。故 <lb ed="X" n="0420c12"/><lb ed="R098" n="0583b12"/>心所从之执取。起憎爱取捨。故作善作恶。善恶为 <lb ed="X" n="0420c13"/><lb ed="R098" n="0583b13"/>因。故感苦乐二报。则业力牵引受苦受乐。众生生 <lb ed="X" n="0420c14"/><lb ed="R098" n="0583b14"/>死之法。唯此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0420c1401" n="0420c1401"/><anchor xml:id="beg0420c1401" n="0420c1401"/>已<anchor xml:id="end0420c1401"/>。此中开列八识各具心所多寡 <lb ed="X" n="0420c15"/><lb ed="R098" n="0583b15"/>之不同。造业有强弱之不一。分别皎然。使学者究 <lb ed="X" n="0420c16"/><lb ed="R098" n="0583b16"/>心。了知起灭下落。易于调治。不致盲修瞎练。不是 <lb ed="X" n="0420c17"/><lb ed="R098" n="0583b17"/>徒知名相而<anchor xml:id="nkr_note_add_0420c1701" n="0420c1701"/><anchor xml:id="beg0420c1701" n="0420c1701"/>已<anchor xml:id="end0420c1701"/>。众生日用见闻觉知。不離心境。其 <lb ed="X" n="0420c18"/><lb ed="R098" n="0583b18"/>能缘之心。具有三量。量者量度。拣非真智。今妄识 <lb ed="X" n="0420c19"/><lb ed="R098" n="0584a01"/>对境。便有量度。故心有三量。谓现量。比量。非量以 <lb ed="X" n="0420c20"/><lb ed="R098" n="0584a02"/>第一念现前明了。不起分别。不带名言。无筹度心。 <lb ed="X" n="0420c21"/><lb ed="R098" n="0584a03"/>如镜现像名为现量。若同时率尔意识。随见随即 <lb ed="X" n="0420c22"/><lb ed="R098" n="0584a04"/>分别。名为比量。比度不著名为非量。此三量。乃能 <lb ed="X" n="0420c23"/><lb ed="R098" n="0584a05"/>缘之心也。而所缘之境。亦有三。谓性境。带质境。独 <lb ed="X" n="0420c24"/><lb ed="R098" n="0584a06"/>影境。现量缘性境。性者。实也。谓根尘实法。本是真 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0421a" n="0421a"/> <lb ed="X" n="0421a01"/><lb ed="R098" n="0584a07"/>如妙性。无美无恶。以心无分别。故境无美恶。是为 <lb ed="X" n="0421a02"/><lb ed="R098" n="0584a08"/>性境。带质境者。比量所缘。若比度不著。则为非量。 <lb ed="X" n="0421a03"/><lb ed="R098" n="0584a09"/>其带质境。有真有似。以六七二识。各有所缘故。若 <lb ed="X" n="0421a04"/><lb ed="R098" n="0584a10"/>六识外缘五尘比度长短方圆美恶等相。属第二 <lb ed="X" n="0421a05"/><lb ed="R098" n="0584a11"/>念意识分别。故为比量。此长短等相。是带彼外境 <lb ed="X" n="0421a06"/><lb ed="R098" n="0584a12"/>本质而起。名似带质。以是假故。其意识缘五尘过 <lb ed="X" n="0421a07"/><lb ed="R098" n="0584a13"/>去落谢影子。亦名有质独影。乃意识所变。故云以 <lb ed="X" n="0421a08"/><lb ed="R098" n="0584a14"/>心缘色似带质。中间相分一头生。谓单从能缘见 <lb ed="X" n="0421a09"/><lb ed="R098" n="0584a15"/>分起故。若缘空花兔角等事。名无质独影。若散心 <lb ed="X" n="0421a10"/><lb ed="R098" n="0584a16"/>所缘。又有梦中境界。及病中狂乱所见。皆是非量。 <lb ed="X" n="0421a11"/><lb ed="R098" n="0584a17"/>幷定中观鱼米肉山等事皆现量。明了意识虽通 <lb ed="X" n="0421a12"/><lb ed="R098" n="0584a18"/>三量。现多比非少也。若七识缘八识见分为我。中 <lb ed="X" n="0421a13"/><lb ed="R098" n="0584b01"/>间相分两头生。以能所同一见分所变。故名真带 <lb ed="X" n="0421a14"/><lb ed="R098" n="0584b02"/>质境。此心境之辨也。以心境对待。境有逆顺好醜 <lb ed="X" n="0421a15"/><lb ed="R098" n="0584b03"/>则能缘心。依之而起憎爱取捨等见。故起惑造业。 <lb ed="X" n="0421a16"/><lb ed="R098" n="0584b04"/>染成善恶二性。故感将来受苦乐二报。故心王有 <lb ed="X" n="0421a17"/><lb ed="R098" n="0584b05"/>苦受乐受。若不起善恶。属无记性。则平平受。因此 <lb ed="X" n="0421a18"/><lb ed="R098" n="0584b06"/>受亦有三。所以三界众生上下陞沉轮迴苦乐不 <lb ed="X" n="0421a19"/><lb ed="R098" n="0584b07"/>忘者。皆由唯识内习熏变。发起心境。故三量三境 <lb ed="X" n="0421a20"/><lb ed="R098" n="0584b08"/>三性三受。由是不能出離生死。皆心意识之过也。 <lb ed="X" n="0421a21"/><lb ed="R098" n="0584b09"/>故论云。众生依心意意识转。今唯识宗。因凡夫日 <lb ed="X" n="0421a22"/><lb ed="R098" n="0584b10"/>用不知苦乐谁作谁受。外道妄立神我。二乘心外 <lb ed="X" n="0421a23"/><lb ed="R098" n="0584b11"/>取法。故<persName>佛</persName>说万法唯识。使知唯识。则知不出自心。 <lb ed="X" n="0421a24"/><lb ed="R098" n="0584b12"/>以心不见心。无相可得。故参禅做工夫。教人離心 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0421b" n="0421b"/> <lb ed="X" n="0421b01"/><lb ed="R098" n="0584b13"/>意识参。離妄想境界求。正是要人直达自心本无 <lb ed="X" n="0421b02"/><lb ed="R098" n="0584b14"/>此事耳。今八识颂而称规矩者。只是发明心境。其 <lb ed="X" n="0421b03"/><lb ed="R098" n="0584b15"/>所作善作恶。皆是心所助成。以各具多寡之不一。 <lb ed="X" n="0421b04"/><lb ed="R098" n="0584b16"/>故力有强弱之不等耳。此唯识之大纲也。其心所 <lb ed="X" n="0421b05"/><lb ed="R098" n="0584b17"/>法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0421b0501" n="0421b0501"/><anchor xml:id="beg0421b0501" n="0421b0501"/>已<anchor xml:id="end0421b0501"/>见百法。今预列心境则临文不必繁解。恐碍 <lb ed="X" n="0421b06"/><lb ed="R098" n="0584b18"/>观心耳。参禅若了妄心妄境皆唯识所现。则用功 <lb ed="X" n="0421b07"/><lb ed="R098" n="0585a01"/>之时。内外根境一齐放下。不逐缘影。能所两忘。绝 <lb ed="X" n="0421b08"/><lb ed="R098" n="0585a02"/>无对待。单提一念。摄归自心。则一切境量分别。皆 <lb ed="X" n="0421b09"/><lb ed="R098" n="0585a03"/>剩法矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0421b10"/><lb ed="R098" n="0585a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五识颂</cb:mulu><head>〇五识颂</head> <lb ed="X" n="0421b11"/><lb ed="R098" n="0585a05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0421b1101"><l>性境现量通三性</l><l>眼耳身三二地居</l> <lb ed="X" n="0421b12"/><lb ed="R098" n="0585a06"/><l>遍行别境善十一</l><l>中二大八贪嗔痴</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0421b13"/><lb ed="R098" n="0585a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0421b1301">此颂前五识。首句言五识与八同体。缘境之时。单 <lb ed="X" n="0421b14"/><lb ed="R098" n="0585a08"/>属现量。以前五识乃八识精明之体。映在五根门 <lb ed="X" n="0421b15"/><lb ed="R098" n="0585a09"/>头了境之用。以初映境时。当第一念。未起分别。不 <lb ed="X" n="0421b16"/><lb ed="R098" n="0585a10"/>带名言。无筹度心。故名为现量。境即性境。若起第 <lb ed="X" n="0421b17"/><lb ed="R098" n="0585a11"/>二念分别。则是同时意识。相应而起则属比量。故 <lb ed="X" n="0421b18"/><lb ed="R098" n="0585a12"/>云性境现量。言三性者。乃善恶无记三性。由此五 <lb ed="X" n="0421b19"/><lb ed="R098" n="0585a13"/>识体非恒审。故三性皆通。问曰。五识现量本无善 <lb ed="X" n="0421b20"/><lb ed="R098" n="0585a14"/>恶。何以通三性耶。答曰。此约同时意识。而引自类 <lb ed="X" n="0421b21"/><lb ed="R098" n="0585a15"/>种子。同时而起。则三性皆通。此指意识任运而言。 <lb ed="X" n="0421b22"/><lb ed="R098" n="0585a16"/>非专五识也。问曰。若前与八同体。然八识毕竟无 <lb ed="X" n="0421b23"/><lb ed="R098" n="0585a17"/>善无恶。而五识何独通耶。答。八识毕竟不起分别。 <lb ed="X" n="0421b24"/><lb ed="R098" n="0585a18"/>五识则有任运分别。约後分别位義说通耳。眼耳 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0421c" n="0421c"/> <lb ed="X" n="0421c01"/><lb ed="R098" n="0585b01"/>身三二地居者。此言三界五识行止之地也。二地 <lb ed="X" n="0421c02"/><lb ed="R098" n="0585b02"/>者谓欲界五趣杂居地。色界初禅離生喜乐地。以 <lb ed="X" n="0421c03"/><lb ed="R098" n="0585b03"/>欲界五识全具。初禅天人以禅悦为食。不食段食 <lb ed="X" n="0421c04"/><lb ed="R098" n="0585b04"/>故離舌识。既不受食。则亦不闻香。故无鼻识。<anchor xml:id="nkr_note_add_0421c0401" n="0421c0401"/><anchor xml:id="beg0421c0401" n="0421c0401"/>但<anchor xml:id="end0421c0401"/>有 <lb ed="X" n="0421c05"/><lb ed="R098" n="0585b05"/>眼耳身三识而<anchor xml:id="nkr_note_add_0421c0501" n="0421c0501"/><anchor xml:id="beg0421c0501" n="0421c0501"/>已<anchor xml:id="end0421c0501"/>。居者。止也。谓此三识亦止于初 <lb ed="X" n="0421c06"/><lb ed="R098" n="0585b06"/>禅。若至二禅定生喜乐地。以入定中三识亦无。故 <lb ed="X" n="0421c07"/><lb ed="R098" n="0585b07"/>云居止于此。遍行二句。颂相应心所也。其相应心 <lb ed="X" n="0421c08"/><lb ed="R098" n="0585b08"/>所。通有五十一。而前五识。但具三十四心所法。馀 <lb ed="X" n="0421c09"/><lb ed="R098" n="0585b09"/>不具者。互相违故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0421c10"/><lb ed="R098" n="0585b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0421c1001"><l>五识同依净色根</l><l>九缘七八好相邻</l> <lb ed="X" n="0421c11"/><lb ed="R098" n="0585b11"/><l>合三離二观尘世</l><l>愚者难分识与根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0421c12"/><lb ed="R098" n="0585b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0421c1201">此颂初句言五识所依之根。次句言生识之缘。三 <lb ed="X" n="0421c13"/><lb ed="R098" n="0585b13"/>句言了境之用。言依根者。谓八识精明之体。今映 <lb ed="X" n="0421c14"/><lb ed="R098" n="0585b14"/>五根门头。各了自境。不能圆通者。以被五色根之 <lb ed="X" n="0421c15"/><lb ed="R098" n="0585b15"/>所笼<g ref="#CB00746">罩</g>。故各别区分。然五根乃四大所造。有浮尘。 <lb ed="X" n="0421c16"/><lb ed="R098" n="0585b16"/>有勝義。今净色根。乃淸净四大所造。为勝義根。则 <lb ed="X" n="0421c17"/><lb ed="R098" n="0585b17"/>浮尘根不足依也。且如盲者见暗。与有眼处暗无 <lb ed="X" n="0421c18"/><lb ed="R098" n="0585b18"/>异。足知根壞而见不壞。则所依乃净色根耳。言净 <lb ed="X" n="0421c19"/><lb ed="R098" n="0586a01"/>色者旧解但云四大初成之净色。此最难晓。唯天 <lb ed="X" n="0421c20"/><lb ed="R098" n="0586a02"/>眼能见。愚谓净色。即无明壳也。何以明之。且妙明 <lb ed="X" n="0421c21"/><lb ed="R098" n="0586a03"/>真心本来圆明廣大。今变而为识。则被无明拘碍。 <lb ed="X" n="0421c22"/><lb ed="R098" n="0586a04"/>及结色成根。而无明识体栖托其中。是为五蕴之 <lb ed="X" n="0421c23"/><lb ed="R098" n="0586a05"/>众生。且此妙心。非无明力。谁能裹此而入躯壳之 <lb ed="X" n="0421c24"/><lb ed="R098" n="0586a06"/>中耶。故中阴身。亦有形状。但轻薄耳。鬼神五通。乃 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0422a" n="0422a"/> <lb ed="X" n="0422a01"/><lb ed="R098" n="0586a07"/>净色之用。足可征矣。九缘等者。言生识之缘。谓八 <lb ed="X" n="0422a02"/><lb ed="R098" n="0586a08"/>识生起共有九缘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0422a0201" n="0422a0201"/><anchor xml:id="beg0422a0201" n="0422a0201"/>但<anchor xml:id="end0422a0201"/>具缘多寡之不同耳。九缘者。 <lb ed="X" n="0422a03"/><lb ed="R098" n="0586a09"/>谓空。明。根。境。作意。分别。染净。种子。根本。此九通为 <lb ed="X" n="0422a04"/><lb ed="R098" n="0586a10"/>生识之缘。以有为之法。非无缘而生。偈曰。眼识九 <lb ed="X" n="0422a05"/><lb ed="R098" n="0586a11"/>缘生。耳识唯从八。鼻舌身三七。後三五三四。谓眼 <lb ed="X" n="0422a06"/><lb ed="R098" n="0586a12"/>识必仗九缘方生。耳识八缘。除明缘。以暗中能闻 <lb ed="X" n="0422a07"/><lb ed="R098" n="0586a13"/>故。鼻舌身三识除明空二缘。故唯七耳。相邻次第 <lb ed="X" n="0422a08"/><lb ed="R098" n="0586a14"/>也。应云八七。後意识五缘者。谓除分别与根。以根 <lb ed="X" n="0422a09"/><lb ed="R098" n="0586a15"/>乃七识染净依故。七识三缘者。但有作意种子根 <lb ed="X" n="0422a10"/><lb ed="R098" n="0586a16"/>本耳。八识四缘者。谓根。即末那。境。即种子根身器 <lb ed="X" n="0422a11"/><lb ed="R098" n="0586a17"/>界。作意。即遍行一。种子。乃八识亲生种子。此通言 <lb ed="X" n="0422a12"/><lb ed="R098" n="0586a18"/>生识之缘。意取前五识。因便及後三也。鼻舌身。乃 <lb ed="X" n="0422a13"/><lb ed="R098" n="0586b01"/>合中取境。以合方知故。眼耳離根取境。以合则壞 <lb ed="X" n="0422a14"/><lb ed="R098" n="0586b02"/>根故。此言了境之用也。愚者难分一句。言小乘人。 <lb ed="X" n="0422a15"/><lb ed="R098" n="0586b03"/>唯依六识三毒建立染净根本。不知八识三分。以 <lb ed="X" n="0422a16"/><lb ed="R098" n="0586b04"/>根乃相分色法。识乃见分心识。以不知此。只说根 <lb ed="X" n="0422a17"/><lb ed="R098" n="0586b05"/>识相生。纵许五识依五根生。则六识依何为根耶。 <lb ed="X" n="0422a18"/><lb ed="R098" n="0586b06"/>经云。根能照境。识能了别。二乘不知。故为愚者。此 <lb ed="X" n="0422a19"/><lb ed="R098" n="0586b07"/>上八句颂有漏识。下四句颂无漏成智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0422a20"/><lb ed="R098" n="0586b08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0422a2001"><l>变相观空唯後得</l><l>果中犹自不诠真</l> <lb ed="X" n="0422a21"/><lb ed="R098" n="0586b09"/><l>圆明初发成无漏</l><l>三类分身息苦轮</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0422a22"/><lb ed="R098" n="0586b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0422a2201">此四句颂转识成智也。变。谓变带。相。谓相分。以五 <lb ed="X" n="0422a23"/><lb ed="R098" n="0586b11"/>识一向缘五尘相分境。以此识同八齐转。今托彼 <lb ed="X" n="0422a24"/><lb ed="R098" n="0586b12"/>相。变带观空。而此方成智。其相虽空。亦未離空相。 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0422b" n="0422b"/> <lb ed="X" n="0422b01"/><lb ed="R098" n="0586b13"/>以不能亲缘真如无相理故。智有根本後得。根本 <lb ed="X" n="0422b02"/><lb ed="R098" n="0586b14"/>智缘如。名真智。後得智缘俗。名为假智。果中不诠 <lb ed="X" n="0422b03"/><lb ed="R098" n="0586b15"/>真者。正谓<persName>佛</persName>果位中尙名假智。此破异师计也。以 <lb ed="X" n="0422b04"/><lb ed="R098" n="0586b16"/>安慧师宗言後得因中缘如。故此破之。圆明初发。 <lb ed="X" n="0422b05"/><lb ed="R098" n="0586b17"/>谓八识转大圆镜智。初发之时。此前五识即成无 <lb ed="X" n="0422b06"/><lb ed="R098" n="0586b18"/>漏。以同体故。所谓五八果上圆。若此五转成所作 <lb ed="X" n="0422b07"/><lb ed="R098" n="0587a01"/>智在<persName>佛</persName>果中则能现三类身。谓大化。小化。随类化。 <lb ed="X" n="0422b08"/><lb ed="R098" n="0587a02"/>以此三身。应機利物。以在因中有外作用。故果上 <lb ed="X" n="0422b09"/><lb ed="R098" n="0587a03"/>亦成利生大用也。参禅无明一破。则五根门头。皆 <lb ed="X" n="0422b10"/><lb ed="R098" n="0587a04"/>光明智照。如镜照物。不将不迎。终日应缘。了无一 <lb ed="X" n="0422b11"/><lb ed="R098" n="0587a05"/>法当情矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0422b12"/><lb ed="R098" n="0587a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六识颂</cb:mulu><head>〇六识颂</head> <lb ed="X" n="0422b13"/><lb ed="R098" n="0587a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0422b1301"><l>三性三量通三境</l><l>三界轮时易可知</l> <lb ed="X" n="0422b14"/><lb ed="R098" n="0587a08"/><l>相应心所五十一</l><l>善恶临时别配之</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0422b15"/><lb ed="R098" n="0587a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0422b1501">此颂六识。初句言六识善恶无记三性。现量比量 <lb ed="X" n="0422b16"/><lb ed="R098" n="0587a10"/>非量。性境带质独影。一一皆具。以诸识中唯此具 <lb ed="X" n="0422b17"/><lb ed="R098" n="0587a11"/>足。故其力最强。三界生死善恶因果。唯此识造。故 <lb ed="X" n="0422b18"/><lb ed="R098" n="0587a12"/>云三界轮时易可知。所以能取三界生死者。以五 <lb ed="X" n="0422b19"/><lb ed="R098" n="0587a13"/>十一心所法法全具。故业力殊勝。但就善恶一念 <lb ed="X" n="0422b20"/><lb ed="R098" n="0587a14"/>起时。则心所齐集。以类相从。故云分别配之。则易 <lb ed="X" n="0422b21"/><lb ed="R098" n="0587a15"/>可知也。然意识有五种缘境不同。五种。谓明了意 <lb ed="X" n="0422b22"/><lb ed="R098" n="0587a16"/>识。散位独头意识。定中独头意识。梦中独头意识。 <lb ed="X" n="0422b23"/><lb ed="R098" n="0587a17"/>散乱独头意识。此五种缘境。唯後梦中散乱位二 <lb ed="X" n="0422b24"/><lb ed="R098" n="0587a18"/>种。单缘独影境。其前三种。皆能缘三境。以凡有影 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0422c" n="0422c"/> <lb ed="X" n="0422c01"/><lb ed="R098" n="0587b01"/>像皆落意识窠臼。故参禅工夫。必要離心意识者。 <lb ed="X" n="0422c02"/><lb ed="R098" n="0587b02"/>要不堕光影门头。以非真实故耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0422c03"/><lb ed="R098" n="0587b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0422c0301"><l>性界受三恒转易</l><l>根随信等总相连</l> <lb ed="X" n="0422c04"/><lb ed="R098" n="0587b04"/><l>动身发语独为最</l><l>引满能招业力牵</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0422c05"/><lb ed="R098" n="0587b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0422c0501">此颂六识业力强勝也。受虽云三受。其实有五。内 <lb ed="X" n="0422c06"/><lb ed="R098" n="0587b06"/>外粗细之不同。谓苦乐忧喜捨。逼悦心曰忧喜。逼 <lb ed="X" n="0422c07"/><lb ed="R098" n="0587b07"/>悦身曰苦乐。忧喜苦乐不行时。名为捨受。以此六 <lb ed="X" n="0422c08"/><lb ed="R098" n="0587b08"/>识于三性三界五受恒常转变改易也。正如善时 <lb ed="X" n="0422c09"/><lb ed="R098" n="0587b09"/>忽生一恶念。喜时忽生一忧念。改易不定。次句承 <lb ed="X" n="0422c10"/><lb ed="R098" n="0587b10"/>之云。若恶念起时。则根本与随烦恼连带而起。若 <lb ed="X" n="0422c11"/><lb ed="R098" n="0587b11"/>善念起时。信等善法亦相连而起。以其善恶心所 <lb ed="X" n="0422c12"/><lb ed="R098" n="0587b12"/>齐行。故助其强勝耳。于八识中。能动身发语。独此 <lb ed="X" n="0422c13"/><lb ed="R098" n="0587b13"/>识最强。其造善恶之业。亦此识最强。引者。能引诸 <lb ed="X" n="0422c14"/><lb ed="R098" n="0587b14"/>识作业。满者。能满异熟果报。故一业引一果。多业 <lb ed="X" n="0422c15"/><lb ed="R098" n="0587b15"/>能圆满。其所造业力。招後报者。则牵引八识受生 <lb ed="X" n="0422c16"/><lb ed="R098" n="0587b16"/>死苦。故八识颂云。界地从他业力生者此耳。故楞 <lb ed="X" n="0422c17"/><lb ed="R098" n="0587b17"/>伽。不立七识。但言真识现识分别事识。足知此识 <lb ed="X" n="0422c18"/><lb ed="R098" n="0587b18"/>过患最重也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0422c19"/><lb ed="R098" n="0588a01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0422c1901"><l>发起初心欢喜地</l><l>俱生犹自现缠眠</l> <lb ed="X" n="0422c20"/><lb ed="R098" n="0588a02"/><l>远行地後纯无漏</l><l>观察圆明照大千</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0422c21"/><lb ed="R098" n="0588a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0422c2101">此颂六识转成妙观察智也。以第六识。顺生死流。 <lb ed="X" n="0422c22"/><lb ed="R098" n="0588a04"/>具有分别俱生我法二执。若逆流还源。亦仗此识 <lb ed="X" n="0422c23"/><lb ed="R098" n="0588a05"/>作我法二空观。今转识成智。从观行位。入生空观。 <lb ed="X" n="0422c24"/><lb ed="R098" n="0588a06"/>至七信位。方破。分别我执。天台云。同除四住此处 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0423a" n="0423a"/> <lb ed="X" n="0423a01"/><lb ed="R098" n="0588a07"/>为齐。从八信起。作法空观。历三贤位。至初地初心。 <lb ed="X" n="0423a02"/><lb ed="R098" n="0588a08"/>方断分别法执。故云发起初心欢喜地。俱生二执 <lb ed="X" n="0423a03"/><lb ed="R098" n="0588a09"/>方现。故云现缠眠。缠。目现行。眠。目种子。以俱生我 <lb ed="X" n="0423a04"/><lb ed="R098" n="0588a10"/>法二执。乃七识所执者。七识无力断惑。亦仗六识 <lb ed="X" n="0423a05"/><lb ed="R098" n="0588a11"/>入二空观。初则有相观多。无相观少。至第七远行 <lb ed="X" n="0423a06"/><lb ed="R098" n="0588a12"/>地。六识恒在双空观。方破俱生我执。俱生法执永 <lb ed="X" n="0423a07"/><lb ed="R098" n="0588a13"/>伏不起。至此六识方得纯净无漏。相应心所亦同 <lb ed="X" n="0423a08"/><lb ed="R098" n="0588a14"/>转成妙观察智也。若此识成智。则日用现前六根 <lb ed="X" n="0423a09"/><lb ed="R098" n="0588a15"/>门头。放光动地。一切云为。皆大機大用矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0423a10"/><lb ed="R098" n="0588a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七识颂</cb:mulu><head>〇七识颂</head> <lb ed="X" n="0423a11"/><lb ed="R098" n="0588a17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0423a1101"><l>带质有覆通情本</l><l>随缘执我量为非</l> <lb ed="X" n="0423a12"/><lb ed="R098" n="0588a18"/><l>八大遍行别境慧</l><l>贪痴我见慢相随</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0423a13"/><lb ed="R098" n="0588b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0423a1301">此颂七识境量心所也。此识唯缘带质境以心缘 <lb ed="X" n="0423a14"/><lb ed="R098" n="0588b02"/>心。名真带质。言通情本者。以拣六识缘外境为似 <lb ed="X" n="0423a15"/><lb ed="R098" n="0588b03"/>带质也。以此七识缘内见分为我。中间相分。识与 <lb ed="X" n="0423a16"/><lb ed="R098" n="0588b04"/>见分本质。交带变起。故名为真。三性之中。唯有覆 <lb ed="X" n="0423a17"/><lb ed="R098" n="0588b05"/>无记。谓此识虽无善恶。而有四惑我见。相应而起。 <lb ed="X" n="0423a18"/><lb ed="R098" n="0588b06"/>盖覆真性。故名有覆无记。随缘执我量为非。此句 <lb ed="X" n="0423a19"/><lb ed="R098" n="0588b07"/>拣量也。若言带质境。则属比量所缘。今因执内见 <lb ed="X" n="0423a20"/><lb ed="R098" n="0588b08"/>分为我。以非我计我。恒谬执故。故名非量。此识唯 <lb ed="X" n="0423a21"/><lb ed="R098" n="0588b09"/>具十八心所。以虽无善恶。而为染汚意。故具八大 <lb ed="X" n="0423a22"/><lb ed="R098" n="0588b10"/>遍行幷别境中慧。慧即我见。贪痴见慢。同一我见 <lb ed="X" n="0423a23"/><lb ed="R098" n="0588b11"/>故。馀不具者。以善是净法。此识染汚。小随粗猛。此 <lb ed="X" n="0423a24"/><lb ed="R098" n="0588b12"/>识微细。由见审决。故疑无容起。爱著我故。嗔不得 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0423b" n="0423b"/> <lb ed="X" n="0423b01"/><lb ed="R098" n="0588b13"/>生。故唯四惑。然无别境四者。以欲希望。此识任运 <lb ed="X" n="0423b02"/><lb ed="R098" n="0588b14"/>无所希望。故无欲。解者。印持未定境。此识恒缘定 <lb ed="X" n="0423b03"/><lb ed="R098" n="0588b15"/>事。故无勝解。念乃记忆曾所习事。此识恒缘现所 <lb ed="X" n="0423b04"/><lb ed="R098" n="0588b16"/>受境。无所记忆。无不定四者。悔者。悔先所作。此识 <lb ed="X" n="0423b05"/><lb ed="R098" n="0588b17"/>恒缘现境。故无恶作。睡眠必依身心重昧外众缘 <lb ed="X" n="0423b06"/><lb ed="R098" n="0588b18"/>力此识一。类内执。不假外缘。故无睡眠。寻伺二法 <lb ed="X" n="0423b07"/><lb ed="R098" n="0589a01"/>粗细发言。浅深推𢜬。此识唯依内门而转。一类执 <lb ed="X" n="0423b08"/><lb ed="R098" n="0589a02"/>我。故皆无之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0423b09"/><lb ed="R098" n="0589a03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0423b0901"><l>恒审思量我相随</l><l>有情日夜<anchor xml:id="nkr_note_add_0423b0901" n="0423b0901"/><anchor xml:id="beg0423b0901" n="0423b0901"/>镇<anchor xml:id="end0423b0901"/>昏迷</l> <lb ed="X" n="0423b10"/><lb ed="R098" n="0589a04"/><l>四惑八大相应起</l><l>六转呼为染净依</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0423b11"/><lb ed="R098" n="0589a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0423b1101">此颂七识力用也。此识恒常思察量度第八见分 <lb ed="X" n="0423b12"/><lb ed="R098" n="0589a06"/>为我。故云恒审思量我相随。恒之与审。八识中四 <lb ed="X" n="0423b13"/><lb ed="R098" n="0589a07"/>句分别。第八恒而非审。不执我。无间断故。第六审 <lb ed="X" n="0423b14"/><lb ed="R098" n="0589a08"/>而非恒。以执我。有间断故。前五非恒非审。不执我 <lb ed="X" n="0423b15"/><lb ed="R098" n="0589a09"/>故。唯第七识亦恒亦审。以执我无间断故。有情由 <lb ed="X" n="0423b16"/><lb ed="R098" n="0589a10"/>此生死长夜。而不自觉者。以与四惑八大相应起 <lb ed="X" n="0423b17"/><lb ed="R098" n="0589a11"/>故。第六依此为染净者。由此识念念执我。故令六 <lb ed="X" n="0423b18"/><lb ed="R098" n="0589a12"/>识念念成染。此识念念恒思无我。令六识念念成 <lb ed="X" n="0423b19"/><lb ed="R098" n="0589a13"/>净。故六识以此为染净依。是为意识之根。以此识 <lb ed="X" n="0423b20"/><lb ed="R098" n="0589a14"/>乃生死根本。故参禅做工夫。先要志断四惑。内離 <lb ed="X" n="0423b21"/><lb ed="R098" n="0589a15"/>我见。方有少分相应。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0423b22"/><lb ed="R098" n="0589a16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0423b2201"><l>极喜初心平等性</l><l>无功用行我恒摧</l> <lb ed="X" n="0423b23"/><lb ed="R098" n="0589a17"/><l><persName>如来</persName>现起他受用</l><l>十地菩萨所被機</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0423b24"/><lb ed="R098" n="0589a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0423b2401">此颂七识转识成智也。分别俱生我法二执。乃六 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0423c" n="0423c"/> <lb ed="X" n="0423c01"/><lb ed="R098" n="0589b01"/>七识各有所执。分别二执。从初发心。六识修生空 <lb ed="X" n="0423c02"/><lb ed="R098" n="0589b02"/>观。至七信位。断分别我执。随入法空观。历三贤位。 <lb ed="X" n="0423c03"/><lb ed="R098" n="0589b03"/>至初地方断。此则七识当转平等性智。因有俱生 <lb ed="X" n="0423c04"/><lb ed="R098" n="0589b04"/>二执未净。故此识未得纯净无漏。故曰极喜初心 <lb ed="X" n="0423c05"/><lb ed="R098" n="0589b05"/>平等性。无功用行我恒摧。谓六识恒住双空观中。 <lb ed="X" n="0423c06"/><lb ed="R098" n="0589b06"/>至第七远行地。方捨藏识。破俱生我执。至八地无 <lb ed="X" n="0423c07"/><lb ed="R098" n="0589b07"/>功用行。则我执永伏。法执。间起。故云恒摧。若此七 <lb ed="X" n="0423c08"/><lb ed="R098" n="0589b08"/>识转成无漏平等性智。在<persName>佛</persName>果位中。现十种他受 <lb ed="X" n="0423c09"/><lb ed="R098" n="0589b09"/>用身。为十地菩萨说法。菩萨所被之機也。行人此 <lb ed="X" n="0423c10"/><lb ed="R098" n="0589b10"/>识一转。则不动智念念现前。法界圆明。湛然常住 <lb ed="X" n="0423c11"/><lb ed="R098" n="0589b11"/>矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0423c12"/><lb ed="R098" n="0589b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八识颂</cb:mulu><head>〇八识颂</head> <lb ed="X" n="0423c13"/><lb ed="R098" n="0589b13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0423c1301"><l>性唯无覆五遍行</l><l>界地随他业力生</l> <lb ed="X" n="0423c14"/><lb ed="R098" n="0589b14"/><l>二乘不了因迷执</l><l>由此能兴论主诤</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0423c15"/><lb ed="R098" n="0589b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0423c1501">此颂八识行相也。此识唯一精明。本无善恶。故四 <lb ed="X" n="0423c16"/><lb ed="R098" n="0589b16"/>性中唯无覆无记。诸心所中。唯与遍行五法相应。 <lb ed="X" n="0423c17"/><lb ed="R098" n="0589b17"/>以有微细流注生灭故。三界九地。乃生死六道。此 <lb ed="X" n="0423c18"/><lb ed="R098" n="0589b18"/>识为总报主。当体虽无善恶。而被他六识业力牵 <lb ed="X" n="0423c19"/><lb ed="R098" n="0590a01"/>引而生。前六识颂引满能招业力牵者。此也。以此 <lb ed="X" n="0423c20"/><lb ed="R098" n="0590a02"/>识深细。<persName>世尊</persName>寻常不说。故云陀那微细识。习气成 <lb ed="X" n="0423c21"/><lb ed="R098" n="0590a03"/>瀑流。真非真恐迷。我常不开演。向为二乘。但说六 <lb ed="X" n="0423c22"/><lb ed="R098" n="0590a04"/>识建立染净根本。二乘一向未闻。故不了耳。又云。 <lb ed="X" n="0423c23"/><lb ed="R098" n="0590a05"/>阿陀那识甚深细。习气种子成瀑流。我于凡愚不 <lb ed="X" n="0423c24"/><lb ed="R098" n="0590a06"/>开演。恐彼分别执为我。故云因迷执。以小乘不知。 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0424a" n="0424a"/> <lb ed="X" n="0424a01"/><lb ed="R098" n="0590a07"/>故不信有此识。是故大乘论师。引大小乘三经四 <lb ed="X" n="0424a02"/><lb ed="R098" n="0590a08"/>颂。五教十理。证有此识。故云由此能兴论主诤。十 <lb ed="X" n="0424a03"/><lb ed="R098" n="0590a09"/>证之義。论中廣明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0424a04"/><lb ed="R098" n="0590a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0424a0401"><l>浩浩三藏不可穷</l><l>渊深七浪境为风</l> <lb ed="X" n="0424a05"/><lb ed="R098" n="0590a11"/><l>受熏持种根身器</l><l>去後来先作主公</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0424a06"/><lb ed="R098" n="0590a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424a0601">此颂八识体相力用也。浩浩者。廣大无涯之貌。谓 <lb ed="X" n="0424a07"/><lb ed="R098" n="0590a13"/>藏识性海。不思议熏变而为业海。故此识体廣大 <lb ed="X" n="0424a08"/><lb ed="R098" n="0590a14"/>无涯。以具三藏義故。名为藏识。三藏者。能藏所藏。 <lb ed="X" n="0424a09"/><lb ed="R098" n="0590a15"/>我爱执藏。以前七识。无量劫来善恶业行种子习 <lb ed="X" n="0424a10"/><lb ed="R098" n="0590a16"/>气。唯此识能藏。前七识所作异熟果报。唯八识是 <lb ed="X" n="0424a11"/><lb ed="R098" n="0590a17"/>所藏之处。由第七识执此为我。故云我爱执藏。论 <lb ed="X" n="0424a12"/><lb ed="R098" n="0590a18"/>云。诸法于识藏。识于诸法尔。更互为果性。亦常为 <lb ed="X" n="0424a13"/><lb ed="R098" n="0590b01"/>因性。积劫因果不失不壞。故云不可穷。本是湛渊 <lb ed="X" n="0424a14"/><lb ed="R098" n="0590b02"/>之心。为境风鼓动。故起七识波浪。造种种业。经云。 <lb ed="X" n="0424a15"/><lb ed="R098" n="0590b03"/>藏识海常住。境界风所动。洪波鼓冥壑。无有断绝 <lb ed="X" n="0424a16"/><lb ed="R098" n="0590b04"/>时。故云渊深七浪境为风。前七现行。返熏此识。以 <lb ed="X" n="0424a17"/><lb ed="R098" n="0590b05"/>其体有坚住可熏性。故云受熏。前七善恶种子唯 <lb ed="X" n="0424a18"/><lb ed="R098" n="0590b06"/>此识能持。又能持根身器界。一期令不散壞者。以 <lb ed="X" n="0424a19"/><lb ed="R098" n="0590b07"/>是此相分。乃所缘之境故。以为三界总报主。故死 <lb ed="X" n="0424a20"/><lb ed="R098" n="0590b08"/>时後去。投胎先来。为众生之命根。故云作主公。<anchor xml:id="nkr_note_add_0424a2001" n="0424a2001"/><anchor xml:id="beg0424a2001" n="0424a2001"/>其<anchor xml:id="end0424a2001"/> <lb ed="X" n="0424a21"/><lb ed="R098" n="0590b09"/>实不知不死不生法身常住也。故经云。识藏<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0424a22"/><lb ed="R098" n="0590b10"/>藏所谓<persName>如来</persName>藏转三十二相入一切众生身中。故 <lb ed="X" n="0424a23"/><lb ed="R098" n="0590b11"/><persName>如来</persName>藏有恒沙称性净妙功德。岂生死耶。今迷而 <lb ed="X" n="0424a24"/><lb ed="R098" n="0590b12"/>为藏识。亦具恒沙染缘力用。能一念转变。则妙性 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0424b" n="0424b"/> <lb ed="X" n="0424b01"/><lb ed="R098" n="0590b13"/>功德。本自圆成。以真妄觌体。故颂四句歎其力用 <lb ed="X" n="0424b02"/><lb ed="R098" n="0590b14"/>廣大也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0424b03"/><lb ed="R098" n="0590b15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0424b0301"><l>不动地前纔捨藏</l><l>金刚道後异熟空</l> <lb ed="X" n="0424b04"/><lb ed="R098" n="0590b16"/><l>大圆无垢同时发</l><l>普照十方尘刹中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0424b05"/><lb ed="R098" n="0590b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424b0501">此颂转成大圆镜智也。谓此识因七识执为我。故 <lb ed="X" n="0424b06"/><lb ed="R098" n="0590b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0424b0601" n="0424b0601"/><anchor xml:id="beg0424b0601" n="0424b0601"/>从<anchor xml:id="end0424b0601"/>无始时来相续长劫。沉沦生死。圆教菩萨从初 <lb ed="X" n="0424b07"/><lb ed="R098" n="0591a01"/>发心修行。渐断习气。历过三贤登地以去。至第七 <lb ed="X" n="0424b08"/><lb ed="R098" n="0591a02"/>地破俱生我执。此识方得捨藏识名。显过最重。故 <lb ed="X" n="0424b09"/><lb ed="R098" n="0591a03"/>云不动地前纔捨藏。以微细法执。及有漏善种间 <lb ed="X" n="0424b10"/><lb ed="R098" n="0591a04"/>起。尙引後果。名异熟识。至金刚心後。证解脱道。异 <lb ed="X" n="0424b11"/><lb ed="R098" n="0591a05"/>熟方空。故云尔也。异熟若空。则超因果。方纔转成 <lb ed="X" n="0424b12"/><lb ed="R098" n="0591a06"/>大圆镜智。言无垢同时。发者。以<persName>佛</persName>果位中。名无垢 <lb ed="X" n="0424b13"/><lb ed="R098" n="0591a07"/>识。乃淸净真如。谓镜智相应法身显现。圆明普照 <lb ed="X" n="0424b14"/><lb ed="R098" n="0591a08"/>十方尘刹。故结云普照十方尘刹中。以理智一如。 <lb ed="X" n="0424b15"/><lb ed="R098" n="0591a09"/>方证究竟一心之体。此唯识之极则。乃<persName>如来</persName>之极 <lb ed="X" n="0424b16"/><lb ed="R098" n="0591a10"/>果也。谛观此识深潜难破。此识丝毫未透。终在生 <lb ed="X" n="0424b17"/><lb ed="R098" n="0591a11"/>死岸头。古德诸祖未有不破此识而有超<persName>佛</persName>越祖 <lb ed="X" n="0424b18"/><lb ed="R098" n="0591a12"/>之谈。今人生灭未忘。心地杂染种子。未净纤毫。便 <lb ed="X" n="0424b19"/><lb ed="R098" n="0591a13"/>称悟道。岂非未得谓得。未证谓证。可不惧哉。</p> <lb ed="X" n="0424b20"/><lb ed="R098" n="0591a14"/><p xml:id="pX55p0424b2001">此论古存一解。今人解者甚多。但委细分别名相。 <lb ed="X" n="0424b21"/><lb ed="R098" n="0591a15"/>转见难入。而修行之士未亲教者。望崖而退。即久 <lb ed="X" n="0424b22"/><lb ed="R098" n="0591a16"/>依讲席罢学参禅者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0424b2201" n="0424b2201"/><anchor xml:id="beg0424b2201" n="0424b2201"/>但<anchor xml:id="end0424b2201"/>勘话头一著。而心地生灭 <lb ed="X" n="0424b23"/><lb ed="R098" n="0591a17"/>头数。亦没奈何。此论虽云相宗。但显唯心之相。若 <lb ed="X" n="0424b24"/><lb ed="R098" n="0591a18"/>不知此。亦难究心。不免得少为足。故予此解虽未 <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0424c" n="0424c"/> <lb ed="X" n="0424c01"/><lb ed="R098" n="0591b01"/>尽依论文。唯取其義而变其语。使学者一览便见。 <lb ed="X" n="0424c02"/><lb ed="R098" n="0591b02"/>正要因此悟心。不是专为分别名相也。若责予杜 <lb ed="X" n="0424c03"/><lb ed="R098" n="0591b03"/>撰荒邈之罪。固不敢辞。而为修行者未必无功。幸 <lb ed="X" n="0424c04"/><lb ed="R098" n="0591b04"/>高明达士。得意遗言。是所望也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0424c05"/><lb ed="R098" n="0591b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六祖大师识智颂解</cb:mulu><head>〇六祖大师识智颂解</head> <lb ed="X" n="0424c06"/><lb ed="R098" n="0591b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c0601"><l>大圆镜智性淸净</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0424c07"/><lb ed="R098" n="0591b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c0701">教中说转识成智。六祖所说识本是智。更不须转。 <lb ed="X" n="0424c08"/><lb ed="R098" n="0591b08"/>只是悟得八识自性淸净。当体便是大圆镜智矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0424c09"/><lb ed="R098" n="0591b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c0901"><l>平等性智心无病</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0424c10"/><lb ed="R098" n="0591b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c1001">此言七识染汚无知。乃心之病也。若无染汚之病。 <lb ed="X" n="0424c11"/><lb ed="R098" n="0591b11"/>则平等性智念念现前。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0424c12"/><lb ed="R098" n="0591b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c1201"><l>妙观察智见非功</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0424c13"/><lb ed="R098" n="0591b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c1301">言六识本是妙观察智。于应境之时。若以功自居。 <lb ed="X" n="0424c14"/><lb ed="R098" n="0591b14"/>则执我见。此则为识。若不居功。则日用应缘。纯一 <lb ed="X" n="0424c15"/><lb ed="R098" n="0591b15"/>妙观察智矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0424c16"/><lb ed="R098" n="0591b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c1601"><l>成所作智同圆镜</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0424c17"/><lb ed="R098" n="0591b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c1701">言前五识转成所作智。此亦不必转。<anchor xml:id="nkr_note_add_0424c1701" n="0424c1701"/><anchor xml:id="beg0424c1701" n="0424c1701"/>但<anchor xml:id="end0424c1701"/>悟八识淸 <lb ed="X" n="0424c18"/><lb ed="R098" n="0591b18"/>净圆明。则于五根门头放光动地。一切作为。皆镜 <lb ed="X" n="0424c19"/><lb ed="R098" n="0592a01"/>智之用矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0424c20"/><lb ed="R098" n="0592a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c2001"><l>五八六七果因转</l><l><anchor xml:id="nkr_note_add_0424c2001" n="0424c2001"/><anchor xml:id="beg0424c2001" n="0424c2001"/>但<anchor xml:id="end0424c2001"/>转名言无实性</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0424c21"/><lb ed="R098" n="0592a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c2101">此言转识分位。虽说六七二识是因中转。五八二 <lb ed="X" n="0424c22"/><lb ed="R098" n="0592a04"/>识乃果上转。其实转无所转。<anchor xml:id="nkr_note_add_0424c2201" n="0424c2201"/><anchor xml:id="beg0424c2201" n="0424c2201"/>但<anchor xml:id="end0424c2201"/>转其名。不转其体。 <lb ed="X" n="0424c23"/><lb ed="R098" n="0592a05"/>故云但转名言无实性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0424c24"/><lb ed="R098" n="0592a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c2401"><l>若于转处不留情</l><l>繁兴永处那伽定</l></lg></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0893.0425a" n="0425a"/> <lb ed="X" n="0425a01"/><lb ed="R098" n="0592a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0425a0101">此结前转而不转之義也。所言转识成智者。无别 <lb ed="X" n="0425a02"/><lb ed="R098" n="0592a08"/>妙術。但于日用念念流转处。若留情念繫著。即智 <lb ed="X" n="0425a03"/><lb ed="R098" n="0592a09"/>成识。若念念转处。心无繫著。不结情根。即识成智。 <lb ed="X" n="0425a04"/><lb ed="R098" n="0592a10"/>则一切时中。常居那伽大定矣。岂是翻转之转耶。 <lb ed="X" n="0425a05"/><lb ed="R098" n="0592a11"/>观六祖此偈。发挥识智之妙。如倾<anchor xml:id="nkr_note_add_0425a0501" n="0425a0501"/><anchor xml:id="beg0425a0501" n="0425a0501"/>甘<anchor xml:id="end0425a0501"/>露于焦渴喉 <lb ed="X" n="0425a06"/><lb ed="R098" n="0592a12"/>中。如此深观。有何相宗不是参禅向上一路耶。予 <lb ed="X" n="0425a07"/><lb ed="R098" n="0592a13"/>昔居五台。梦升兜率。亲见弥勒为说唯识曰。分别 <lb ed="X" n="0425a08"/><lb ed="R098" n="0592a14"/>是识。不分别是智。依识染。依智净。染有生死。净无 <lb ed="X" n="0425a09"/><lb ed="R098" n="0592a15"/>诸<persName>佛</persName>。予因此悟唯识之旨。此虽梦语。不可向梦人 <lb ed="X" n="0425a10"/><lb ed="R098" n="0592a16"/>说也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0425a11"/><lb ed="R098" n="0592a17"/> <lb ed="X" n="0425a12"/><lb ed="R098" n="0592a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0425001" n="0425001"/>八识规矩通说<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0420b2401" to="#end0420b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0420b2402" to="#end0420b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0420c1401" to="#end0420c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0420c1701" to="#end0420c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0421b0501" to="#end0421b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0421c0401" to="#end0421c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0421c0501" to="#end0421c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0422a0201" to="#end0422a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0423b0901" to="#end0423b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">镇<note type="cf1">L153n1635_p0350a15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">锁</rdg></app> <app from="#beg0424a2001" to="#end0424a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">其<note type="cf1">L153n1635_p0352b08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">共</rdg></app> <app from="#beg0424b0601" to="#end0424b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">从<note type="cf1">L153n1635_p0353a03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">後</rdg></app> <app from="#beg0424b2201" to="#end0424b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0424c1701" to="#end0424c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0424c2001" to="#end0424c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0424c2201" to="#end0424c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0425a0501" to="#end0425a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">甘<note type="cf1">L153n1635_p0354b12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">廿</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0420002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0420002">補入通说二字</note> <note n="0425001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0425001">插入尾题</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0420b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0420b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0420b2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0420b2402">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0420c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0420c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0420c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0420c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0421b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0421b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0421c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0421c0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0421c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0421c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0422a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0422a0201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0423b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0423b0901">镇【CB】，锁【卍续】</note> <note n="0424a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424a2001">其【CB】，共【卍续】</note> <note n="0424b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424b0601">从【CB】，後【卍续】</note> <note n="0424b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424b2201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0424c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424c1701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0424c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424c2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0424c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424c2201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0425a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0425a0501">甘【CB】，廿【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>